وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، روز دوشنبه اعلام کرد که اعتراضات ضد دولتی که هفتهها در سراسر کشور جریان داشت، اکنون تحت کنترل قرار گرفته است. وی در اظهاراتی تند، اسرائیل و ایالات متحده را مسئول خشونتها دانست اما مدرکی برای این ادعا ارائه نکرد.
عراقچی به دیپلماتهای خارجی در تهران گفته است که هدف از خشونتها ایجاد بهانهای برای دخالت رئیسجمهور آمریکا بوده است. شبکه خبری الجزیره که از داخل ایران گزارش زنده پخش میکند، این سخنان را منتشر کرده است.
دولت ایران همچنین از هواداران خود خواسته است تا با حضور در خیابانها حمایت خود را از نظام دینی نشان دهند؛ اقدامی پس از روزهای اعتراضاتی که مستقیماً حکومت آیتالله علی خامنهای را به چالش کشیده بود. تلویزیون دولتی ایران نیز شعارهایی مانند «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» را پخش کرد.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اظهار داشت که ایران تمایل به مذاکره با واشنگتن دارد. این اظهارات پس از تهدید ترامپ به حمله نظامی به جمهوری اسلامی و سرکوب خونین معترضان مطرح شد.
اعتراضات گسترده در ایران ریشههای تاریخی دارد و تغییرات کشور پس از انقلاب ۱۹۷۹ نقش مهمی در شکلگیری آن داشته است.
سفر وزیر امور خارجه عمان که میانجی بین تهران و واشنگتن محسوب میشود، اخیراً انجام شده اما واکنش فوری از سوی تهران دریافت نشده است. همچنین مشخص نیست ایران چه تعهداتی میتواند ارائه دهد، خصوصاً با توجه به درخواستهای سختگیرانه آمریکا درباره برنامه هستهای و موشکهای بالستیک این کشور.
ترامپ اعلام کرده است که گزینههای مختلفی از جمله حملات سایبری و حملات مستقیم توسط آمریکا یا اسرائیل بررسی میشود. وی هشدار داده اگر ایران واکنش نشان دهد، پاسخ آمریکا شدیدتر از هر زمان دیگر خواهد بود.
بر اساس گزارشها بیش از ۱۰۶۰۰ نفر طی دو هفته اخیر بازداشت شدهاند. سازمان حقوق بشری فعال در زمینه اخبار حقوق بشر مستقر در آمریکا اعلام کرده ۴۹۶ نفر از کشتهشدگان معترض و ۴۸ نفر نیروهای امنیتی بودهاند.
قطع اینترنت و خطوط تلفن در ایران باعث دشواری ارزیابی دقیق وضعیت اعتراضات شده است. رسانههای مستقل امکان بررسی مستقل آمار قربانیان را ندارند و دولت نیز آمار رسمی ارائه نکرده است.
تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد معترضان همچنان در خیابانهای تهران حضور دارند هرچند سرکوبها شدت یافته است. شاهدان عینی گزارش دادهاند که خیابانهای پایتخت هنگام اذان مغرب خالی میشود ولی ترس از دستگیری وجود دارد.
اعتراضات ابتدا به دلیل سقوط ارزش ریال آغاز شد اما سپس به مخالفت مستقیم با نظام جمهوری اسلامی تبدیل شد. پیامکهایی از سوی پلیس و نهادهای امنیتی ارسال شده که مردم را نسبت به حضور در تجمعات هشدار دادهاند.
این اعتراضات ناشی از مشکلات اقتصادی ناشی از تحریمهای بینالمللی و فشارهای سیاسی داخلی است که منجر به نارضایتی گسترده مردم شده است.