تهران مرکز اعتراضات شبانهای است که نظام جمهوری اسلامی ایران را به چالش کشیدهاند و بازتاب این ناآرامیها در مسکو نیز به وضوح احساس میشود.
جمهوری اسلامی ایران شریک حیاتی اقتصادی، نظامی و راهبردی روسیه محسوب میشود و برای ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، اهمیت بالایی دارد.
پوتین هنوز به طور رسمی درباره اعتراضات گسترده در ایران سخن نگفته اما کارشناسان معتقدند او با دقت تحولات را دنبال میکند.
تغییر رژیم در ایران برای پوتین نامطلوب خواهد بود و برخی تحلیلگران بر این باورند که ممکن است بزرگترین نگرانی کرملین در منطقه را محقق کند.
رهبری ایران تلاش میکند اعتراضات را مهار کند اما سرکوبهای گسترده و مرگبار ادامه دارد. بر اساس گزارشها، بیش از ۲۵۰۰ معترض تاکنون کشته شدهاند.
در حالی که آمریکا احتمال مداخله نظامی خود را مطرح کرده، واکنش رسمی روسیه تاکنون محدود بوده است. وزیر امور خارجه روسیه بیشتر به انتقاد از ایالات متحده پرداخته است و تاکید کرده هیچ نیروی ثالثی نمیتواند ماهیت روابط مسکو-تهران را تغییر دهد.
روسیه که مشغول جنگ در اوکراین است، شاهد سقوط متحدان نزدیک خود در سالهای اخیر بوده و اگر تهران نیز سقوط کند، بزرگترین ضربه ژئوپلیتیکی برای کرملین خواهد بود.
ایران برای پوتین اهمیت ویژهای دارد؛ نه تنها از نظر حجم تجارت بلکه به دلیل نوع کالاها و همکاریهای نظامی. ایران تامینکننده مهم تجهیزات نظامی و تخصص فنی برای روسیه است و پهپادهای شاهد ایرانی نقش قابل توجهی در جنگ اوکراین داشتهاند.
ارتباط تهران و مسکو فراتر از منافع اقتصادی و نظامی است؛ ایران بخش مهمی از چشمانداز ژئوپلیتیکی کرملین برای ایجاد جهانی متفاوت با محوریت قدرتهای بزرگ است.
اگرچه دو کشور پیمان شراکت راهبردی امضا کردهاند، تعهدات دفاعی رسمی ندارند و روسیه نیز مخالف توسعه سلاحهای هستهای توسط ایران است.
اعتراضات کنونی در ایران ناشی از مشکلات اقتصادی، فساد و مخالفت با ساختار مذهبی حاکم است که ممکن است دولت جدید به دنبال روابط تازهای با جهان باشد؛ موضوعی که نگرانی بزرگی برای کرملین محسوب میشود زیرا ممکن است نفوذ روسیه در منطقه کاهش یابد.
به گفته کارشناسان، سناریوی بدترین حالت برای پوتین خروج کامل روسیه از ایران خواهد بود اما احتمال آن کم است زیرا ایران همچنان یک قدرت منطقهای باقی خواهد ماند.
