بحث درباره اعتراضات اخیر در ایران در چین، یکی از شرکای استراتژیک و اقتصادی مهم تهران، شدت گرفته است. اما نگرش مردم عادی در شبکههای اجتماعی با مواضع رسمی دولت چین و رسانههای دولتی تفاوت چشمگیری دارد.
خبرگزاری رسمی چین، شینهوا، مقالهای با عنوان «آیا آمریکا از زور نظامی علیه ایران استفاده خواهد کرد؟» منتشر کرده است که در آن ادعا شده آمریکا جنگ شناختی علیه ایران به راه انداخته است که شامل جنگ روانی، جنگ افکار عمومی، جنگ اطلاعاتی و سایبری است تا جامعه ایرانی را از داخل تضعیف کند.
این مقاله همچنین رفتارهای هژمونیک آمریکا را تهدیدی جدی برای صلح و ثبات منطقهای و جهانی دانسته است. شینهوا همچنین یک ویدئوی انیمیشنی تولید شده توسط هوش مصنوعی منتشر کرد که نماد عقاب بدون پر آمریکا را نشان میدهد و آمریکا را به عنوان «پلیس جهان» تصویر میکند.
اما بحثها در میان کاربران چینی فضای یکطرفه ندارد. برخی کاربران زیر پست سفارت ایران در ویبو، حکومت تهران را به خاطر سرکوب معترضان محکوم کردهاند و خواستار پاسخگویی مسئولان شدهاند. کاربران دیگری نیز حمایت خود را از مردم ایران برای مقاومت در برابر سرکوب و تلاش برای آزادی اعلام کردهاند.
از سوی دیگر، گروهی نیز از مردم ایران حمایت کرده و آنها را در مقابل امپریالیسم آمریکا همراه دانستهاند.
موضع رسمی پکن بیشتر متوجه انتقاد از واشنگتن است. سخنگوی وزارت خارجه چین مخالفت این کشور با مداخله خارجی در امور داخلی دیگر کشورها و استفاده یا تهدید به زور در روابط بینالملل را اعلام کرده است.
اعتراضات سراسری در ایران تاکنون بیش از ۲۶۰۰ کشته برجای گذاشته است. توجه جهانی اکنون معطوف به احتمال حمله نظامی احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی است.
کارشناسان معتقدند تنوع دیدگاهها در چین نشاندهنده تمایل دیرینه مردم این کشور برای بحث درباره رویدادهای بینالمللی است. برخی پژوهشگران اشاره میکنند که دولت چین ممکن است به جای کنترل شدید بحثها، اجازه دهد فضای بازتری وجود داشته باشد تا مردم خود قضاوت کنند.
برخی تحلیلگران نیز برخورد نسبتاً آزادانه چین با موضوع ایران را ناشی از نگرشی «تماشاچی» توصیف کردهاند که بر اساس آن مردم چین احساس خوشبختی نسبی نسبت به وضعیت داخلی خود دارند.
از سوی دیگر، شدت بحثها منعکسکننده نگرانیهای عمیقتر درباره حکمرانی داخلی چین نیز هست. بسیاری از کاربران اینترنت سوالاتی درباره تاثیر شرایط ایران بر نظام حکومتی و حقوق بشر در کشورشان مطرح میکنند و تلاش دارند هشدارهایی درباره اصلاحات سیاسی، سرکوب و کنترل اینترنت ارسال کنند.
تصاویر خیابانی اعتراضات ایران ممکن است باعث شود شهروندان چینی تاریخ خود را مرور کنند؛ خصوصاً جوانانی که بخش عمده معترضان را تشکیل میدهند و با خشونت مواجه شدهاند. این موضوع یادآور خاطرات وقایع میدان تیانآنمن بیش از سه دهه پیش است.
برخی کارشناسان معتقدند بسیاری از شهروندان چینی شباهتهایی میان ساختارهای قدرت و حکمرانی دو کشور مشاهده میکنند؛ اگرچه شکل اعتراضات متفاوت است. برخلاف ایران که انتخابات سراسری برگزار میشود و نیروهای مخالف امکان رقابت سیاسی دارند، چین هرگز انتخابات واقعی سراسری نداشته است. بنابراین نقد مستقیم ساختار قدرت موجود در چین ریسک بالایی دارد و برخی افراد از بحث درباره ایران برای بیان انتقادهای غیرمستقیم نسبت به وضعیت داخلی بهره میبرند.
